Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) chuẩn bị trình phương án cải tổ mạnh hệ thống thi đấu cấp đội tuyển, trong đó AFC Nations League có thể được tích hợp trực tiếp với vòng loại World Cup và Asian Cup. Nếu đề xuất được thông qua, tuyển Việt Nam sẽ đứng trước cả cơ hội lớn lẫn nguy cơ bị loại khỏi cuộc đua World Cup từ rất sớm.
Theo ESPN, AFC dự kiến trình chi tiết đề án mới tới các liên đoàn thành viên vào ngày 6/10. Kế hoạch gồm việc tổ chức AFC Nations League hai năm một lần từ năm 2030, với 47 đội tuyển thành viên được chia thành ba hạng. Hạng 1 và hạng 2 mỗi hạng có 18 đội, còn hạng 3 gồm 11 đội.
Đáng chú ý nhất là AFC Nations League không chỉ mang tính chất một giải đấu độc lập. Theo dự thảo được ESPN tiết lộ, giải có thể trở thành một phần trực tiếp của vòng loại World Cup.
Ở mùa 2032-2033, dự kiến gắn với vòng loại World Cup 2034, 18 đội thuộc hạng 1 sẽ thi đấu tổng cộng 12 trận, gồm 6 trận sân nhà và 6 trận sân khách. Sáu đội có thành tích tốt nhất sẽ giành vé trực tiếp dự World Cup. Các đội xếp từ thứ 7 đến thứ 10 bước vào vòng play-off, nơi hai đội đứng đầu giành thêm hai vé trực tiếp và đội thứ ba dự play-off liên lục địa.
Điểm gây tranh cãi là theo phương án hiện tại, chỉ các đội thuộc hạng 1 mới có quyền tranh vé World Cup trong chu kỳ đó. Các đội ở hạng 2 hoặc hạng 3 dù thi đấu tốt cũng không thể giành vé ngay lập tức mà phải thăng hạng và chờ chu kỳ tiếp theo.
Đây chính là vấn đề đặc biệt quan trọng với tuyển Việt Nam.
Theo Tuổi Trẻ, Việt Nam hiện nằm khoảng vị trí thứ 17 châu Á theo bảng xếp hạng FIFA, tức chỉ vừa đủ nằm trong nhóm 18 đội mạnh nhất nếu AFC sử dụng tiêu chí này để phân hạng. Nếu tụt khỏi top 18 trước thời điểm xác định thành phần hạng 1, tuyển Việt Nam có thể không còn cơ hội tranh vé World Cup trong cả chu kỳ.
Tuy nhiên, AFC hiện chưa chốt việc sử dụng bảng xếp hạng FIFA để xác định các hạng đấu. Theo ESPN, một giải thử nghiệm dự kiến diễn ra trong giai đoạn 2028-2029 và kết quả vòng loại chung sơ bộ có thể được sử dụng để phân chia các đội, nhằm hạn chế việc phụ thuộc hoàn toàn vào thứ hạng FIFA.
Với Việt Nam, thay đổi mới cũng mang lại một lợi ích nếu đội tuyển giữ được vị trí ở hạng 1. Khi đó, thầy trò HLV Kim Sang-sik sẽ thường xuyên được đối đầu Nhật Bản, Hàn Quốc, Iran, Australia, Saudi Arabia hay những đội tuyển hàng đầu khác thay vì phải tìm đối thủ giao hữu.
Ngược lại, áp lực thành tích sẽ lớn hơn rất nhiều. Một giai đoạn sa sút có thể khiến Việt Nam xuống hạng và đồng thời mất luôn quyền cạnh tranh vé World Cup ở chu kỳ kế tiếp.
AFC chưa chính thức thông qua thể thức cuối cùng, vì vậy những phương án trên hiện vẫn ở dạng đề xuất. Tuy nhiên, nếu kế hoạch được triển khai như dự thảo, việc duy trì vị trí trong nhóm 18 đội mạnh nhất châu Á sẽ trở thành mục tiêu sống còn của tuyển Việt Nam, thậm chí quan trọng không kém chính những trận vòng loại World Cup trong tương lai.
