VĐV người Botswana Tshepiso Masalela cán đích đầu tiên ở nội dung 1.500m tại chặng World Athletics Indoor Tour diễn ra ở Torun (Ba Lan) ngày 22/2. Tuy nhiên, anh đã bị tước danh hiệu sau khi thực hiện động tác mừng chiến thắng mô phỏng hành vi “bắn súng” về phía đối thủ.
Ở những mét cuối cùng, Masalela tăng tốc ấn tượng để vượt qua chân chạy người Pháp Azeddine Habz, giành chiến thắng với thành tích 3 phút 32 giây 55. Thông số này không chỉ giúp anh lập kỷ lục quốc gia trong nhà của Botswana mà còn là thành tích nhanh thứ ba thế giới trong năm 2026.
Dẫu vậy, niềm vui của VĐV 26 tuổi chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Ban tổ chức quyết định truất quyền thi đấu của Masalela với lý do anh có hành vi ăn mừng bị cho là thiếu chuẩn mực khi hướng động tác “bắn súng” về phía Habz ở thời điểm sắp cán đích.
Theo các trọng tài, hành động này vi phạm Điều TR 7.1 về “hành vi không đúng mực” trong bộ luật thi đấu của World Athletics. Hệ quả là toàn bộ kết quả của Masalela bị hủy bỏ, đồng nghĩa kỷ lục quốc gia mới cũng không được công nhận. Danh hiệu vô địch cùng tiền thưởng được trao lại cho Habz, người về nhì với thành tích 3 phút 32 giây 56.
Sau phán quyết, HLV của Masalela là Caster Semenya được cho là đã gửi đơn khiếu nại nhưng không thành công. Theo Canadian Running Magazine, chính đội ngũ của Habz đã đề nghị ban tổ chức xem xét việc truất quyền thi đấu đối với Masalela.
Quyết định này nhanh chóng thổi bùng tranh cãi trên mạng xã hội. Cựu vô địch thế giới 100m Fred Kerley lên tiếng chỉ trích, cho rằng những quy định cứng nhắc đang làm giảm sức hút của môn điền kinh. Cùng quan điểm, cựu VĐV Olympic Canada Anson Henry nhận định các luật lệ như vậy “đang giết chết điền kinh”.
Ở chiều ngược lại, một bộ phận ý kiến ủng hộ quyết định của ban tổ chức. Bình luận viên điền kinh nổi tiếng Geoff Wightman cho rằng các VĐV có quyền tận hưởng khoảnh khắc chiến thắng, song không nên thể hiện hành vi có thể bị xem là thiếu tôn trọng đối thủ.
Thực tế, Masalela không phải trường hợp đầu tiên ăn mừng theo cách này. Tại giải vô địch điền kinh Mỹ năm 2022, Noah Lyles từng thực hiện động tác tương tự sau khi đánh bại Erriyon Knighton ở chung kết 200m nam mà không bị xử phạt. Năm 2023, VĐV Anh Charles Hicks cũng có cử chỉ tương tự khi vượt qua VĐV Kenya Victor Kiprop ở cự ly 10.000m và vẫn được công nhận kết quả.
Theo Canadian Running Magazine, mỗi giải đấu có tổ trọng tài khác nhau. Hàng năm, World Athletics sử dụng hơn 500 trọng tài được chứng nhận quốc tế để điều hành các giải, và cách diễn giải điều lệ có thể khác nhau trong những tình huống chưa được quy định cụ thể.
